Mydlářovský dům Dom

Dům Mydlářovský w ulicy Břetislavově w Chrudimi nosi imię Matěja Mydláře, zamożnego świecarza i wytwórcy mydła. Pierwotnie stał tu gotycki dom. Mydlář kupił go w roku 1571 od Markéty, wdowy po mieszczaninie Janie Conie. Zainspirowany podróżami po Włoszech, w latach 1573 do 1577 przebudował go wspaniale w stylu renesansowym. Budowniczy nie jest znany. Najprawdopodobniej pochodził z Włoch, niektórzy badacze rozważają jednak, że był to praski mistrz. Wystrój loggii był bowiem identyczny jak w domu Melantrichowym w Pradze, który został rozebrany w roku 1895.

Dom ma trzy piętra. Dwa z nich zdobią loggie z pięcioma łukami na toskańskich kolumnach. Trzecia galeria była pierwotnie również z piaskowca, na początku dziewiętnastego wieku zastąpiono ją jednak ze względów statycznych drewnianą. Na pierwszym piętrze znajdują się reliefy postaci. Stojące przedstawiają pobożność, sprawiedliwość, roztropność i siłę, leżące pokój, wojnę, miłość, uczciwość i władzę. Pod nimi, na wspornikach, widać głowę błazna, byka, sowę, jelenia, różę i znak IHS. Nad drzwiami umieszczono cytat z Nowego Testamentu: Bóg jest miłością, kto trwa w miłości, w Bogu trwa, a Bóg w nim. Uzupełnia go data 1573 i inicjały Matěja Mydláře.

Parter, tak zwany mázhaus, służył do handlu i czerpania piwa. Prawo warzenia piwa nadał Chrudimi w czternastym wieku Karol Czwarty i obowiązywało ono aż do roku 1869. Piwo mógł warzyć każdy pełnoprawny mieszczanin posiadający dom wewnątrz murów. Dlatego w czternastym wieku było tu około stu dziesięciu browarów. O tym, że w domu czerpie się piwo, informowała drewniana witka wystawiona przed drzwi. Na parterze znajduje się także dawna studnia. Podczas renesansowej przebudowy ją zasypano i powstał z niej szlam o głębokości ponad dziewięciu metrów. W roku 1954 go wybrano i znaleziono w nim żelazne przedmioty, kafle oraz ceramikę z czternastego do siedemnastego wieku. Gotyckie piwnice są częściowo wykute w skale. Zachowały się w nich cegły zwane buchty, żółta średniowieczna zaprawa oraz ślady drewnianego deskowania.

W roku 1577 Matěj sprzedał dom najstarszemu synowi Danielowi. Ten jeszcze przed końcem szesnastego wieku dobudował podwójną wieżę zakończoną minaretem. Wieże nazywano obserwatorium i dlatego przypuszcza się, że służyły do obserwacji gwiazd. Legendy o pobycie astrologa Tychona de Brahe nie potwierdziło jednak żadne źródło.

Ród Mydlářów ostatecznie utracił dom w roku 1765. Miastu przypadł w roku 1952. Od roku 1972 mieści się w nim Muzeum Kultur Lalkarskich. Jego zbiory wywodzą się z prywatnej kolekcji lalkarza Jana Malíka. Dziś muzeum zarządza około pięćdziesięcioma tysiącami eksponatów, w tym ponad jedenastoma tysiącami lalek z całego świata.