Barokní špitál v Lounech Przytułek

Barokowy szpital stoi przy ulicy Žižkově na Žateckém předměstí w Lounech i należy do lounské městské památkové zóny. Za zabytek kultury został uznany przed rokiem tysiąc dziewięćset osiemdziesiątym ósmym.

Najstarszy miejski szpital założył na początku lat trzydziestych czternastego wieku lounský rychtář Bér. Stał w klasztorze magdalenitek na lewym brzegu Ohře, przy drodze do Dobroměřic. Przestał istnieć razem z klasztorem w czasie wojen husyckich. Nowy szpital powstał w roku tysiąc czterysta pięćdziesiątym dziewiątym z polecenia Jiřího z Poděbrad. Opiekował się szesnastoma ubogimi, a finansowały go dobra miejskie w Dobroměřicích i na Rané. Stał już na prawym brzegu rzeki, pod Žateckým předměstím, tuż obok kaplicy Marii Magdaleny. W czasie wojny trzydziestoletniej popadł w ruinę. W roku tysiąc sześćset sześćdziesiątym mieszczanka Alžběta Pšanská założyła fundację na jego odnowienie. Wyremontowany budynek jednak się nie sprawdzał, więc rada miejska zaczęła myśleć o zupełnie nowej budowli.

Autorstwo nowego szpitala przez długi czas przypisywano Antoniu della Porcie. Opierano się głównie na formach architektonicznych budowli oraz na liście Porty ze stycznia tysiąc sześćset dziewięćdziesiątego czwartego roku, który jednak został błędnie zinterpretowany. Porta pisze w nim do mieszkańców Louň, że przestudiował rysunek swojego ucznia Ludvíka Naymayera, lekko go poprawił i zalecił, by według niego budować. Naymayer potem też kierował budową, zgodnie z umową z miastem. Była to jego pierwsza praca dla Louň. Później osiadł tu na stałe i zaprojektował między innymi tutejszy kościół Czternastu Świętych Wspomożycieli.

Budowano od roku tysiąc sześćset dziewięćdziesiątego czwartego, kiedy zwożono kamień, do roku tysiąc sześćset dziewięćdziesiątego dziewiątego. W roku tysiąc sześćset dziewięćdziesiątym szóstym budynek dostał dach kryty gontem, a w kolejnych dwóch latach powstawały szczyty. Na koniec Naymayer pokrył fasadę kolorami.

Szpital służył swemu celowi także w następnych stuleciach. W okresie pierwszej republiki finansowała go fundacja lounského podnikatele Václava Valtery. Miała dwanaście miejsc, sześć dla mężczyzn i sześć dla kobiet. Każdy mieszkaniec miał własne mieszkanie i dostawał dodatek na opał i odzież. Po drugiej wojnie światowej urządzono tu mieszkania. W latach osiemdziesiątych budynek był w tak złym stanie, że rozważano jego rozbiórkę. Uratował go plan urządzenia tu składu archiwalnego okresního archivu. Po roku tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym miasto sprzedało szpital. Nowy właściciel w latach tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym czwartym do dziewięćdziesiątego piątego go wyremontował i prowadził w nim pensjonat. Wtedy przyjęła się nazwa Barokní špitál.

Piętrowy budynek ma prostokątny rzut, a całą fasadę dzielą pilastry. Okna na parterze zdobi boniowanie. Nad oknami na piętrze znajdują się naczółki z dwóch wolut. Okna mają także kropelki, ozdobny element typowy dla siedemnastego wieku. Nad portalem widnieje data tysiąc sześćset dziewięćdziesiąt osiem, dodana dopiero podczas remontu w latach dziewięćdziesiątych. Szczyty na krótszych bokach obramowują woluty z obeliskami, a wieńczy je trójkątny naczółek.