Kaltenštejn Ruina

Kaltenštejn był śląskim zamkiem na samotnym wzgórzu koło Černé Vody w okolicach Jeseníku. Od roku tysiąc dziewięćset sześćdziesiątego czwartego jest chroniony jako zabytek kultury.

Po raz pierwszy wspomina się o nim w dwóch dokumentach z lat tysiąc dwieście dziewięćdziesiątego piątego i tysiąc dwieście dziewięćdziesiątego szóstego. Zamek nazywano wtedy świeżo zbudowanym, a spierali się o niego książę świdnicki Bolko Pierwszy i biskup wrocławski Jan Romka. Stał na ziemi biskupiej, a książę wykupił go od pierwotnych budowniczych, których dokumenty nazywają wrogami Kościoła. Biskup krakowski zdecydował, że książę musi zamek albo zburzyć, albo przekazać biskupowi wrocławskiemu. Książę wybrał przekazanie. W roku tysiąc dwieście dziewięćdziesiątym dziewiątym zamek należał już do biskupa, a dowodził nim kasztelan Dětřich, brat biskupa.

W pierwszej połowie czternastego wieku zamek był zastawiany, czasem nawet kilku posiadaczom jednocześnie. W roku tysiąc trzysta czterdziestym piątym biskup Przecław z Pogorzeli częściowo go odziedziczył, a częściowo wykupił. Biskupi trzymali go potem bezpośrednio i zarządzali z niego wsiami Stará Červená Voda i Jindřichovice koło Vidnavy. W czasie wojen husyckich zamek najprawdopodobniej nie został zajęty, ale wyczerpany skarb biskupi doprowadził do kolejnych zastawów. Zastawnymi posiadaczami byli w piętnastym wieku między innymi kapituła wrocławska, ród Meinholtów czy książę opawski Przemek Drugi.

W roku tysiąc czterysta czterdziestym pierwszym zamek opanował rycerz Zikmund Rachna. Porwał córkę hetmana kłodzkiego Půty z Častolovic, a gdy uciekał przed jej ojczymem Hynkiem Krušiną z Lichtenburka, niespodziewanie zajął zamek. Wojsko biskupie jednak go zdobyło, a główni uczestnicy zostali poddani torturom i straceni.

W piętnastym wieku zamku nie remontowano i już w połowie stulecia był zrujnowany i przestarzały. W roku tysiąc pięćset piątym biskup Jan Czwarty Roth wykupił go z zastawu. Zamiast go naprawić, kazał go jednak, wbrew woli kapituły, zburzyć. W roku tysiąc pięćset dwunastym podaje się, że jest całkowicie zburzony. Według tradycji posłużył jako źródło materiału budowlanego dla pobliskiego zamku Jánský Vrch, który wtedy był rozległe przebudowywany.

Mimo to Kaltenštejn należy do najlepiej zachowanych średniowiecznych zamków Śląska, na których miejscu nie powstał późniejszy pałac. Jajowate jądro zamku ma najwyżej czterdzieści pięć na trzydzieści metrów. Dzięki położeniu na szczycie wzgórza nie potrzebowało fosy. Wewnątrz swobodnie stoi okrągła wieża, czyli bergfried, o średnicy ponad dziesięciu metrów. Jej mury były na parterze grube na ponad cztery metry, a na wyższych piętrach tylko na półtora metra. Wchodziło się do niej przez portal na pierwszym piętrze. Miała strzelnice i obejście z krenelażem. Wieżę zniszczył wybuch, ale do dziś zachowała się do wysokości około dwudziestu metrów.

Do muru jądra przylegał piętrowy pałac, z którego pozostały tylko piwnice, a jedna z nich ze śladem sklepienia. Na północnym zachodzie powstały dwa przedzamcza. Później dobudowano mur parkanowy wokół całego wierzchołka z główną bramą. Droga do zamku prowadziła od południa.