kostel Matky Boží Kościół

Kościół Matki Bożej w Oslavanech to rzymskokatolicka świątynia na terenie dawnego zamku i klasztoru, objęta ochroną jako zabytek kultury. Dziś jest kościołem filialnym parafii w Oslavanech.

Jego początki wiążą się z klasztorem cystersek. Budowę kościoła rozpoczęto razem z klasztorem, być może już w roku 1225. Według badań archeologicznych miała powstać trójnawowa bazylika z trójnawowym zamknięciem chóru. Z tamtych czasów do dziś zachowały się romańskie kaplice boczne. Budowano także w pozostałej części kościoła, o czym świadczy częściowo zachowany portal siodłowy w dawnej fasadzie zachodniej. Nawy boczne przed tą fasadą przechodziły w osobne kaplice, a ich ściany działowe miały podtrzymywać emporę.

W roku 1228 kościół konsekrował biskup Robert, w obecności króla Przemysła Ottokara Pierwszego i jego żony Konstancji. Konsekracja odbyła się zapewne w ukończonym prezbiterium, które w czasie budowy służyło tymczasowo do nabożeństw.

Potem plany się zmieniły. Zamiast bazyliki miał powstać kościół halowy o trzech nawach. Po ukończeniu sklepień arkad międzynawowych pojawiły się jednak poważne uszkodzenia statyczne i projekt trzeba było ponownie zmienić. Budowlę wzmocniono systemem ćwierćłuków, trzeba było ją przebudować na dwie kondygnacje, a zamiast empory przy fasadzie zachodniej powstała empora chórowa. Kościół nie był wtedy sklepiony, a płaski strop miało także prezbiterium.

Około roku 1240 zburzono apsydę prezbiterium. Zastąpiło ją wczesnogotyckie wielokątne zamknięcie ze sklepieniem promienistym, które otrzymało całe prezbiterium. Pod koniec czternastego wieku nawa południowa została rozebrana albo sama się zawaliła. Podczas napraw przebudowano emporę chórową, a nad nią wyrosła ceglana dzwonnica.

W pierwszej trzeciej części szesnastego wieku klasztor przeszedł w ręce świeckie. W końcu przejęli go Althanowie i pod koniec szesnastego wieku przebudowali na zamek. Kościół został wtedy przekształcony, a w roku 1583 przy chórze dawnej nawy południowej dobudowano renesansowy przedsionek z krużgankiem. Pierwotna nawa świątyni zamieniła się później w spichlerz, ale kaplica zamkowa w zamknięciu chóru służyła aż do roku 1930.

W roku 1952 poddano konserwacji niektóre pojedyncze elementy, poza tym kościół wraz z całym zespołem zamkowym w czasach socjalizmu popadał w ruinę. Pod koniec lat osiemdziesiątych dwudziestego wieku przeprowadzono tu badania archeologiczne, a po nich odnowiono boczne kaplice chóru. W roku 2003 kościół został ponownie konsekrowany. W latach 2019 do 2022 przeszło remont wnętrze kaplicy wraz z zakrystią.