Kostel svatého Martina (Mlékojedy) Kościół

Kościół świętego Marcina w Mlékojedech stoi na wzniesionym tarasie małego dawnego cmentarza, pośrodku podłużnego rynku wsi. Cmentarz otacza żeliwne ogrodzenie w kształtach neogotyckich z roku 1885. Część nagrobków zachowała się i leży na północ od kościoła. Od roku 1964 kościół jest chroniony jako zabytek kultury.

Jądro budowli jest gotyckie, pochodzi z czternastego wieku. W roku 1384 kościół wspominany jest jako parafialny. W czasie wojen husyckich został uszkodzony, a mimo to jeszcze w roku 1465 pozostawał katolicki, chociaż okolica należała do utrakwizmu. W roku 1592 kościół strawił pożar. Wieża otrzymała wówczas dzisiejszą ostatnią kondygnację, która wcześniej była zapewne szachulcowa albo deskowana, a także tynk sgraffitowy. Na jej szczycie znajduje się chorągiewka z datą 1595, kiedy to kościół po pożarze wyremontowano.

Zasadnicza przemiana nastąpiła w roku 1776. Kościół, poza wieżą, został praktycznie w całości rozebrany i zastąpiony nową późnobarokową budowlą o w zasadzie tych samych rozmiarach. Później nawiedziły go powodzie w latach 1845, 1890 i 2002. Po roku 1945 zaczął popadać w ruinę. W drugiej dekadzie dwudziestego pierwszego wieku rozpoczęła się jego stopniowa rekonstrukcja, najpierw od odnowienia pokrycia dachowego.

Jest to podłużna budowla jednonawowa z węższym, półkoliście zamkniętym prezbiterium i niewielką zakrystią po stronie północnej. Od zachodu wznosi się graniastosłupowa wieża gotyckiego pochodzenia, jak na ten kościół potężna, z resztkami renesansowego sgraffitowego boniowania. W dolnych kondygnacjach ma prostokątny portal z kamienną obudową oraz okienka szczelinowe. Kondygnację dzwonową przecinają cztery duże okna dźwiękowe. Wieńczy ją wklęsły dach ostrosłupowy. Nawa jest sklepiona sklepieniami czepcowymi, a rozczłonkowują ją wiązki pilastrów z głowicami o motywach rokokowych. Duże późnobarokowe okna znajdują się tylko od strony południowej.

Rokokowy ołtarz główny ze sztucznego marmuru pochodzi z roku 1776, a jego autorem jest M. Hennevogel. Nowszy obraz tytułowy wprawiony jest w złocone, akantowe obramowanie z początku osiemnastego wieku. Drewniany ołtarz boczny typu późnorenesansowego zdobią złocone kolumienki i cztery rzeźby. Zawiera on oryginalny obraz na desce, przedstawiający Złożenie Chrystusa do grobu, z czasów około roku 1600. Ambona, obraz świętego Jana Chrzciciela, figura Dzieciątka Jezus i organy pochodzą z końca osiemnastego wieku. Ze względu na rekonstrukcję wyposażenie przechowywane jest w depozycie.

We wsi znajduje się jeszcze barokowa figurka świętego Floriana z roku 1707. Na zachodnim skraju stoi żelazny krzyż podwójny z czasów około roku 1680, z bogato kutą kratą. Do Mlékojed został przeniesiony w roku 1839 ze zlikwidowanego kościoła świętego Michała przy klasztorze dominikanów w Litoměřicích.