Mauzoleum rodiny Kleinů Grobowiec

Mauzoleum rodiny Kleinů w gminie Sobotín w dzielnicy Šumperk jest monumentalnym grobowcem zbudowanym w stylu historycznym w latach 1881-1887. Pomnik ten służył jako rodzinne miejsce pochówku dla ważnej rodziny biznesowej Klein na Morawach Północnych i jest dziś wartościowym dokumentem architektury świeckiej w drugiej połowie XIX wieku na liście zabytków kultury.

Oryginalne miejsce pochówku rodziny z siedzibą w Sobotín było cmentarzem w pobliżu lokalnego kościoła St. Vavrnice. Rodzina przejęła patronat w 1844 roku, kupując posiadłość Visberg. Na cmentarzu Albert Klein został pochowany, który zmarł w 1877 roku jako pierwszy właściciel zamku i jeden z najbardziej udanych członków rodziny. Chociaż jego spadkobierca Friedrich Klein nie miał tak silnej pozycji ekonomicznej, pokazał swój status społeczny związany z szlachetnym tytułem. Dlatego poszedł zbudować rodzinny grobowiec. Dokumentacja projektowa mauzoleum i krajobrazu parku została opracowana przez wiedeńskiego architekta Wenzel S. Baumheyer w 1880 roku. Ze względu na wysokie koszty finansowe, budowa przedłużyła się do 1881 do 1887 i nie została wdrożona we wszystkich oryginalnych szczegółach. Za bramą wejściową nie było planowanego okrągłego basenu z kwiatami. Historyczny kontekst pod koniec XIX wieku w Europie charakteryzował boom działalności przemysłowej i wzrost bogatych burżuazyjnych rodzin. W tym czasie historyzm zdominowany był przez architekturę, która skutecznie uwypukliła pozycję społeczną właścicieli.

Budowa znajduje się w obszarze wzniesionym około pół kilometra na południe od sobotniego zamku i składa się z dwóch części. Krypta na placu jest głównie osadzona w ziemi. Taras z balustrady i cztery metalowe posągi aniołów, które zostały zniszczone po II wojnie światowej zakończył się nad powierzchnią. Nad kryptą stoi ceglana kaplica wyłożona granitem i piaskowcem, niosąca elementy architektury Palladian. Kaplica ma kwadratowy plan z dwoma bocznymi pelerynami, refren i port pod głównym wejściem; Kopuła na tamburze zamyka ją od góry. Stos podzielony jest przez pilastry, tambur łamie płaskie pilastry, a dach kopuły jest metalowy, wykończony latarnią z krzyża. Wejście do kaplicy prowadzi przez główne schody z tarasu, podczas gdy krypta weszła z tyłu mauzoleum. Wnętrze kaplicy posiadało stosunkowo skromny sprzęt, a jego elementy artystyczne zostały w większości zniszczone. Jednak sufit fresku z czterema scenami z cyklu Tortura Pana austriackiego malarza Franza Jobsta był dobrze zachowany. Krypta utworzyła przestrzeń centralną, uzupełnioną marmurową statuą anioła wielkości życia i niczym przeznaczonym dla trumien.

Członkowie rodziny Klein pozostawali właścicielami budynku do 1945 roku. Jesienią 1887 r. departament policji hrabstwa Šumperk zezwolił na umieszczenie szczątków Albert Klein i jego dzieci w mauzoleum, transportowanym z cmentarza w kościele św. Wawrzyńca. Stamtąd, trumny innych członków rodziny pochowany w Pradze lub Krnov były stopniowo transportowane. Pojemność grobowca została ustalona na 40 trumien, ale ze względu na nadmierną wilgoć, przestała zakopywać w 1919 roku. W latach 1927-1928 Klein miał kosztowną rekonstrukcję grobowca, ale pogrzeb krypty nie został przywrócony.

Rok 1945 stał się kluczowym kamieniem milowym w losie pomnika, kiedy na podstawie dekretu Beneša skonfiskowano własność rodziny Kleinów. Grobowiec pozostał dostępny i stał się celem złodziei i wandali, którzy całkowicie zniszczyli wnętrze. W latach 50. XX wieku wejście do krypty zostało zamurowane na zamówienie higienisty hrabstwa. Jednak ludzie nadal infiltrowali budynek, otwierając trumny i próbując sprzedać biżuterię ze skradzionych grobów. W 1958 roku grobowiec został umieszczony na liście zabytków kultury. Na początku lat 60-tych Muzeum Narodowe w Šumperku wzbudziło zainteresowanie, które zapewniło ostateczne bezpieczeństwo grobowca i pozbycie się szczątków Kleina do nowych trumien. W 1989 roku gmina Sobotín przejęła kontrolę nad budową. W 1999 r., z udziałem finansowym potomków Kleina mieszkających za granicą, resztki zostały przeniesione z powrotem na cmentarz w kościele św. Wawrzyńca, gdzie nazwiska członków rodziny pogrzebanych dziś przypominają tablicę pamiątkową.

National Monument Institute klasyfikuje ten pomnik jako zagrożony ze względu na jego długookresowy stan niezadowalający. W kierunku wsi Sobotín odbywa się długoterminowa odbudowa, a wnętrze kaplicy jest od czasu do czasu podawane do publicznej wiadomości. Zwiedzanie tego miejsca oferuje widok na przeznaczenie niegdyś wpływowej rodziny biznesowej i pomaga utrzymać świadomość historycznego rozwoju świeckiej architektury na północnych Morawach.