Polský dům Dom

Po kryzysie gospodarczym w latach 70-tych miednica Ostrawa Karwińska przekształciła się w dynamiczny ośrodek przemysłowy. Nowoczesne górnictwo i metalurgia przyciągnęły tysiące pracowników, szczególnie z Halichu Zachodniego. Liczba tych imigrantów w politycznej dzielnicy Morawy Ostrawa (założonej w 1900 r.) stopniowo przekroczyła dziesięć tysięcy. W ten sposób potrzebne były instytucje kształcenia i opieki społecznej, takie jak oddział Szkół Ludowych w Krakowie, zajmujący się edukacją zacofanych imigrantów.

Inicjatorem budowy był działacz Ostrawy Wacław Seidl. W 1899 r. rozpoczął zbiórkę funduszy na budowę polskiego ośrodka edukacyjnego i miejsca spotkań dla polskiej społeczności. Na budowę wnieśli hrabia Zamojski, hrabia Tarnowski i wielu innych darczyńców z Krakowa, Ostrawy, Małopolski i Těšín Śląska. Kierownik budynku Stanisław Bandrowski, który wówczas mieszkał w Ostrawie, został powierzony nadzorowi budowlanemu. Ciekawą częścią budowy był materiał budowlany - jako budynek, który do dziś jest widoczny w dekoracji zewnętrznej budynku, używano kamieni z zburzonych murów krakowskich.

Architektura Domu Polskiego posiada charakterystyczne cechy stylu secesyjnego. Konstrukcja zdobiona jest elementami przypominającymi polskie dziedzictwo: wieżą w kształcie korony Piasto z parą orłów, postaciami Polski i Litwy, a także statuą św. Hedviki. Budynek znajduje się na skrzyżowaniu ulic Žerotín i Poděbradov.

Ceremonia otwarcia odbyła się 8 i 9 września 1900 roku. Uroczystość miała element religijny - Msza św. odbyła się w kościele św. Wacława, potem parada przeniosła się do nowo wybudowanego domu. Burmistrz Morawskiego Ostrawy Adalbert Johanny wziął udział w otwarciu. Krótko po otwarciu, dom wpadł w kłopoty finansowe, które zagroziły jego zamknięciu. Ich rozwiązaniem było komercjalizowanie budynku. Polský dům stopniowo stał się nie tylko ośrodkiem edukacyjnym, ale także kulturalnym sercem społeczności. Nie było polskiej biblioteki, czytelni, banku oszczędnościowego, stowarzyszenia Siła i wielu innych organizacji. W obiekcie znajduje się także grupa teatralna L. Czytogórsky i włoski wokalista Luigi Cavanna.

W XX wieku dom uległ znacznym zmianom. W 1938 został przemianowany na Federalny Dom. Podczas II wojny światowej istniała niemiecka organizacja o nazwie Hitler Youth. Po wojnie Polakom z Ostrawy udało się odzyskać opuszczający się budynek. Od 1950 roku pracował jako Zespół Ludowy Polský dům, gdzie mieli swoją siedzibę polską organizację i restaurację z kilkoma bufetami. Część hotelowa została dodana do budynku w latach 60. W 1979 roku Polský dům został włączony do Stowarzyszenia Przyszłości i stracił niepodległość. Kierownictwo postanowiło przekształcić lokal w centrum kultury klasy robotniczej z halą taneczną. W 1985 roku rozpoczęła się rekonstrukcja budynku, ale nigdy nie została ukończona.

Po prywatyzacji z 1991 r. Polský dům od dawna borykał się z problemami finansowymi. Chociaż należała m.in. do polskich organizacji mniejszościowych (społeczność Ostrawska zawiera około tysiąca osób), a czasami organizowane były tam wydarzenia kulturalne, takie jak dni polsko-czeskie, stopniowo się rozpadały. Obecnie budynek jest długo nieużywany i w złym stanie budowlanym. Pomimo wszystkich trudności udało mu się uzyskać status dziedzictwa kulturowego dla budynku, który chroni unikalne świadectwo historii polskiej społeczności w Ostrawie.