hrad Sobín Zamek

Zaniklý hrad Sobín, zwany także Starým zámkiem u Rynholce albo Sovínem, leży na skraju zalesionego stoku, na wysokości czterystu siedemdziesięciu metrów nad poziomem morza. Znajduje się w regionie Rakovnicko, między miejscowościami Rynholec, Rynholecký dvůr i Lány, nad ważną drogą z Rakovníka do Pragi. Od roku tysiąc dziewięćset sześćdziesiątego piątego jest chroniony jako zabytek kultury.

O jego początkach wiemy niewiele. Starsze źródła umieszczają powstanie zamku w trzynastym wieku. Nie zachowały się jednak żadne pisemne wzmianki, które można by z nim wiarygodnie powiązać. Archeologicznie zamek jest potwierdzony dopiero w piętnastym wieku. Zamek mógł być związany z zasiedlaniem Křivoklátska w czternastym wieku, jednak znaleziska archeologiczne temu nie odpowiadają. Mógł też powstać jako punkt oparcia w czasach wojen husyckich. Inną możliwością są wojny Władysława Jagiellończyka z Węgrami, kiedy to wojska węgierskie około roku tysiąc czterysta siedemdziesiątego ósmego zwyciężyły pod Pilznem. Jeszcze inna hipoteza widzi w nim obiekt strażniczy przy Szlaku Erfurckim, na odcinku między Tuchlovicami a Rynholcem.

Wygląd zamku szczegółowo naszkicował Ferdinand Velc w spisie zabytków powiatu slańskiego. W latach osiemdziesiątych dwudziestego wieku teren został zbadany powierzchniowo i pomierzony geodezyjnie. Plac zamkowy, uszkodzony przez młodsze kamieniołomy, miał prostokątny plan. Najpewniej otaczała go fosa, która od zachodu całkowicie zanikła, a przed nią znajdował się wał. Wewnątrz zachowały się jedynie ślady w terenie po trzech budowlach wzniesionych bez zaprawy. Dwie stały w południowo-zachodnim i północno-wschodnim narożniku, trzecia stała osobno.

Znacznie bogatsze są miejscowe legendy. Według nich warownia pierwotnie nazywała się Sovín, a na przeciwległym wzgórzu nad Stochovským dvorem stała warownia Holubín. Ze Sobína miał prowadzić podziemny korytarz do Vašírova, do wartowni zwanej Sobínek, a inny aż na Holubín. Mieszkańcy opowiadali, że korytarz był częściowo przejezdny aż do schodów, które pod zamkiem gwałtownie opadały ze stoku. Dalej był już niebezpiecznie zawalony.

Według legendy, którą zapisali Heber i August Sedláček, mieszkali tu czarownicy z wielką biblioteką. Miał z niej pochodzić bezcenny mszał, podarowany kościołowi w Stochově i wyceniany na dwieście kop groszy. Wieśniacy z okolicy opowiadali sobie też o stosach skarbów w zasypanych piwnicach.

Legenda O dwóch lipach opowiada o dwóch córkach rycerza z Tuchlovic. Jedna wyszła za okrutnego rycerza ze Sobína, druga za łagodnego rycerza z Holubína. Po jednej kłótni obaj rycerze zabili się nawzajem w pojedynku. W miejscu pojedynku zasadzono dwie lipki, które stoją do dziś.