Muzeum Kroměřížska Muzeum

Muzeum Kroměřížska nawiązuje do Městského muzea v Kroměříži, założonego w roku tysiąc dziewięćset trzydziestym trzecim. Swoją dzisiejszą nazwę otrzymało w roku tysiąc dziewięćset siedemdziesiątym szóstym i służyło jako muzeum okręgowe. Oprócz ekspozycji kroměřížskich zarządza także Muzeem w přírodě w Rymicích, z tamtejszą twierdzą, dworem gospodarskim i wiatrakiem, oraz drugim wiatrakiem koło Velkých Těšan. Opiekuje się rozległymi zbiorami z zakresu archeologii, historii, etnografii, historii sztuki i nauk przyrodniczych.

Droga do własnego muzeum była długa. Pierwsze starania pojawiły się już w latach sześćdziesiątych dziewiętnastego wieku, ale nie powiodły się. Nie powiodły się również dwadzieścia lat później, kiedy miejscowy kolekcjoner Hampl podarował tysiące monet muzeum w austriackim Linzu. W roku tysiąc osiemset osiemdziesiątym dziewiątym próbowali założyć stowarzyszenie muzealne czescy studenci wyższych uczelni z Kroměříže, lecz i ich starania nie przyniosły rezultatu.

Szerzej zakrojone zbieranie eksponatów zorganizował adwokat Josef Dorazil. Stało się to w związku z kroměřížską wystawą etnograficzną we wrześniu tysiąc osiemset dziewięćdziesiątego czwartego roku oraz z hanackim działem Wystawy Etnograficznej Czechosłowiańskiej w Pradze w roku tysiąc osiemset dziewięćdziesiątym piątym. Przedmioty, od strojów ludowych i haftów aż po okazy przyrodnicze, kazał zabezpieczyć dla przyszłego muzeum. Kolejny zbiór gromadził od roku tysiąc dziewięćset dwudziestego pierwszego bibliotekarz zamkowy Antonín Breitenbacher dla muzeum diecezjalnego w zamku w Kroměříži. Jego część stała się później częścią zasobów muzeum miejskiego.

Decydującym impulsem było to, że miasto pod koniec lat dwudziestych dwudziestego wieku zakupiło zbiór, głównie archeologiczny, drukarza Jindřicha Slováka. Nauczyciel i pisarz Jindřich Spáčil wraz ze współpracownikami przekonał następnie radę miejską, że muzeum jest potrzebne. Za dzień założenia uważa się piąty lutego tysiąc dziewięćset trzydziestego trzeciego roku, kiedy powstało kuratorium Městského musea w Kroměříži, na czele z burmistrzem Josefem Jedličką. Muzeum otwarto czwartego marca tysiąc dziewięćset trzydziestego czwartego roku w reprezentacyjnym domu na Riegrově náměstí, który dziś nosi numer konskrypcyjny sto czterdzieści cztery.

Początki nie były łatwe. Muzeum brakowało pieniędzy, a według ówczesnego zapisu w pierwszych latach odwiedziła je ledwie jedna dziesiąta mieszkańców miasta. W czasie okupacji gestapo w roku tysiąc dziewięćset czterdziestym zajęło dział poświęcony wojnie światowej i wyzwoleniu narodowemu, przede wszystkim pamiątki legionowe. Nie wiadomo dokąd je wywieziono. Muzeum mimo to nadal organizowało wystawy, a ostatnia z nich przypomniała siedemdziesiąte urodziny Maxa Švabinskiego. W listopadzie tysiąc dziewięćset czterdziestego trzeciego roku zostało zamknięte, a przedmioty trafiły do arcybiskupiego spichlerza koło Květnej zahrady.

Po wojnie zbiory znacznie się powiększyły o konfiskaty, głównie z wyposażenia zamków okręgu kroměřížskiego. Muzeum przeprowadzało się wówczas kilkakrotnie. W roku tysiąc dziewięćset czterdziestym ósmym włączyło się w obchody stulecia sejmu państwowego, który niegdyś obradował w Kroměříži.