vzorový rodinný dům Svedlund Dom

Dom rodzinny Svedlund w Zlín jest jednym z najważniejszych domów funkcjonalnych zbudowanych w ramach międzynarodowego konkursu firmy Bata z 1935 roku. Znajduje się w kolonii eksperymentalnej U Loma na południowym skraju miasta, w ulicy nad Ovčírna VI pod numerem opisanym 626. Jako jedna z niewielu szwedzkich propozycji w konkursie, który przyciągnął projekty z ośmiu krajów europejskich, stała się ona modelem nowoczesnej konstrukcji mieszkaniowej dla pracowników fabryk Zlin. Dom jest dziś chroniony jako zabytek kultury i stanowi rzadki dowód funkcjonalnej architektury w Czechach.

Dom rodzinny Svedlund został zbudowany w związku z międzynarodowym konkursem mieszkaniowym, który Batia ogłosił w 1935 roku. Celem było znalezienie tanich, funkcjonalnych i dobrze urządzonych mieszkań dla swoich pracowników, którzy stali się dużą grupą w okresie międzywojennym. W poprzednich latach Bata zbudował już tysiące mieszkań w typowych domach w Zlín, ale nowy konkurs miał przynieść innowacyjne rozwiązania. Jury, w którym siedział również szwajcarski architekt Le Corbusier, wybrało spośród 289 projektów, które zostały zrealizowane - jeden omeck szwedzkiego architekta Erik Svedlund i podwójny dom Adolf Benš i František Jech. Propozycja Svedlunda została przyznana jako najtańsza, o szacowanych kosztach w wysokości 36 000 CZK i stała się częścią modelowej kolonii U Lom, która miała służyć jako prezentacja nowoczesnych mieszkań na Międzynarodowym Kongresie Kultury Mieszkaniowej w czerwcu 1935 roku.

Architektualnie, Svedlund jest jednopiętrowym domem zbudowanym z czerwonej szarej ściany z gładkim cementem. Fasady są typowe dla architektury Zlín łącząc ceglane powierzchnie ze szczegółami betonu i metalu - takimi jak kształtki, wieńce nad oknami i tłumaczenia. Okna na parterze miały zredukowany parasol, co było wtedy niezwykłe. Wewnętrzny układ jest rozwiązany w dwóch etapach: na parterze znajduje się kuchnia, salon z kominkiem i jadalnią oraz schody do piwnicy. Na podłodze znajdują się dwie sypialnie - jedna dla rodziców i mniejsza dla dzieci - łazienka z toaletą i mały balkon nad dachem wejściowym. W piwnicy służył jako garaż, sklep spożywczy i pralnia. Dom posiada centralne ogrzewanie z grzejnikami względem centralnego rozkładu. Oryginalne meble wykonano z giętych metalowych rur, które odpowiadały koncepcji funkcjonalnej.

Zmiany konstrukcyjne miały miejsce w 1939 r., ponieważ użytkownicy uznali oryginalne rozwiązanie za niewystarczające pod względem komfortu mieszkaniowego. Dodano zatopiony taras, który później służył jako ganek, a okno w sypialni dziecięcej zostało zastąpione drzwiami prowadzącymi do zrozumienia dachu. Zmiany te zmieniły oryginalny wygląd domu. W 1983 roku dom został uznany za zabytek kultury jako "ważny dokument rozwoju nowoczesnej architektury". Od 1990 roku jest częścią strefy zabytków miejskich Zlín. W 2004 r. zaproponowano zniesienie ochrony pomników za ciepło, ale Ministerstwo Kultury ją odrzuciło.

Fakt, że Svedlund House jest jedną z niewielu szwedzkich propozycji w konkursie, który przyciągnął projekty z ośmiu krajów europejskich, jest jedną z atrakcji. Jury, w którym Le Corbusier usiadł, postanowił nie przyznać pierwszej lub drugiej nagrody i wybrał tylko dwie trzecie nagrody. Z pięciu budowanych domów, tylko dwa - Svedlund i Bench- Jech - weszły do seryjnej budowy. Dom Svedlund jest więc rzadkim przykładem międzynarodowej współpracy w dziedzinie architektury, a także przykładem zastosowania zasad funkcjonalnych w języku czeskim.

Dziś Svedlund House jest otwarty dla publiczności i znajduje się w miejscu, które jest obecnie częścią strefy zabytków miasta. Jej znaczenie leży nie tylko w rozwiązaniu architektonicznym, ale także w kontekście historycznym - w ramach polityki mieszkaniowej Baty, która dążyła do poprawy warunków życia swoich pracowników. Dom jest przykładem tego, jak nowoczesna architektura może być również stosowana w czeskich miastach i jak próbował sprostać potrzebom ówczesnej firmy. Jest to rzadka okazja dla odwiedzających, aby zapoznać się z funkcjonalną architekturą w jej oryginalnym środowisku. Jest to miejsce warte odwiedzenia nie tylko z historycznego punktu widzenia, ale także jako przykład innowacyjnego mieszkania z okresu międzywojennego.