Archiv Masarykovy univerzity Archiwum uniwersyteckie

Archiwum Uniwersytetu Masaryka należy do najważniejszych i największych archiwów uczelnianych w Republice Czeskiej. Wśród archiwów jest prowadzone jako specjalistyczne, a w ramach uniwersytetu ma status jednostki ogólnouniwersyteckiej. Jego misją jest opieka nad dziedzictwem kulturowym i historycznym, które uniwersytet wytwarza swoją działalnością. Zarządza jego dokumentami i innymi przedmiotami, dba o ich przechowywanie, udostępnia je zainteresowanym i stale powiększa swoje zbiory.

Archiwum powstawało stopniowo w latach trzydziestych dwudziestego wieku. W roku tysiąc dziewięćset trzydziestym pierwszym powołano komisję archiwalną, która miała przygotować jego oficjalne utworzenie i przejmowała pierwsze dokumenty. Na jej czele stał profesor historii Bohumil Navrátil. Członkami byli historyk Václav Hrubý, historyk prawa František Čáda oraz historyk sztuki Eugen Dostál. Po śmierci Václava Hrubego zastąpił go w roku tysiąc dziewięćset trzydziestym ósmym historyk i archiwista Jindřich Šebánek. Archiwum wprawdzie działało i zarządzało wieloma zbiorami archiwalnymi, ale stanowisko archiwisty nie zostało obsadzone i całą pracę wykonywała czteroosobowa komisja. Tak było aż do zamknięcia czeskich szkół wyższych w roku tysiąc dziewięćset trzydziestym dziewiątym.

W czasie drugiej wojny światowej archiwum poniosło duże straty. Nienaruszona pozostała tylko ewidencja studiujących, którą władze nazistowskie wykorzystywały do prześladowania czeskich studentów. Po wznowieniu działalności szkół wyższych w roku tysiąc dziewięćset czterdziestym piątym archiwum zaczęło znów działać i po raz pierwszy otrzymało archiwistę. Został nim Jiří Radimský, pierwszy z szeregu kierowników tej instytucji.

Kolejne lata były jednak trudne. Archiwum kilkakrotnie się przeprowadzało i odczuwało skutki reorganizacji administracji publicznej, związanych z przejęciem władzy przez reżim komunistyczny. W roku tysiąc dziewięćset pięćdziesiątym zakończyła działalność komisja archiwalna. W latach od tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego czwartego do tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego ósmego opiekował się archiwum emerytowany dyrektor szkoły Jindřich Dušek, a po jego odejściu archiwum pozostało zupełnie bez personelu. Wszystko to doprowadziło do stopniowego rozproszenia zbiorów.

Poprawa nastąpiła na początku lat sześćdziesiątych. Archiwum zadomowiło się w nowo wybudowanym gmachu rektoratu przy ulicy Arna Nováka i na trzy dekady zyskało stałe zaplecze na terenie kampusu Wydziału Filozoficznego. Naucza się tam archiwistyki, dlatego z tego kierunku przychodzili praktykanci, pracownicy i badacze. Pierwszą wieloletnią kierowniczką została Irena Hrabětová. Położyła podwaliny pod systematyczne uporządkowanie zbiorów i skupiła się na pozyskiwaniu spuścizn osobistych. Dziś archiwum zarządza stu trzydziestoma pięcioma takimi spuściznami i należy tym samym do ważnych ośrodków badających dzieje czeskiej i czechosłowackiej nauki.