Důl Václav Kopalnia

Kopalnia Václav znajdowała się w Porębie koło Orłowej, w północnej części subniecki pietwałdzkiej, na południe od drogi do Rychwałdu. Ta głębinowa kopalnia węgla kamiennego to ważny rozdział przemysłowych dziejów Śląska.

Historia kopalni wiąże się z ekspansją wielkiego austriackiego koncernu przemysłowego. W 1881 roku powstało Austriackie Alpejskie Towarzystwo Górnicze (Oesterreichische Alpine Montangesellschaft), założone z inicjatywy francuskiego banku Union Générale i austriackiego Länderbanku. Stopniowo skupiło ono dziesiątki przedsiębiorstw górniczych i hutniczych, głównie w Austrii i Styrii, i należało do największych podmiotów gospodarczych monarchii habsburskiej. W jego skład wchodziło gwarectwo Innské hlavní těžířstvo, które miało nadania górnicze w Porębie.

W 1899 roku założono kopalnię nr I, nazwaną według kolejności zakładania zakładów wydobywczych. Z czasem utrwaliła się jej nazwa Alpine (Alpineschacht), potocznie Alpinka lub Václavka. Pole górnicze otwierały dwa szyby: szyb wydobywczy, głębiony w 1899 roku do 340 metrów na poziom trzeciego piętra, oraz szyb wentylacyjny nr 2, wydrążony w 1903 roku, również do trzeciego piętra. Powierzchnia pola wynosiła w 1899 roku 180,7 hektara, a do 1927 roku wzrosła do 473,7 hektara.

Zmiany polityczne zasadniczo zmieniły stosunki własnościowe. W 1926 roku majątek odkupiło państwo czechosłowackie, a rok później kopalnię przemianowano na Václav. W następnej dekadzie właściciel zmieniał się kilkakrotnie: w 1938 roku przeszła na Československá zbrojovka a.s., w 1942 roku na Kolej Północną Cesarza Ferdynanda. Po drugiej wojnie światowej, od 1 stycznia 1946 roku, kopalnia weszła w skład przedsiębiorstwa państwowego Ostrawsko-Karwińskie Kopalnie.

Pod nowym właścicielem przeprowadzono dużą przebudowę. Projekt połączenia z sąsiednią kopalnią Evžen i przeniesienia wydobycia do kopalni Václav przygotowywano już w czasie wojny. Pogłębianie szybu wydobywczego Václav 1 rozpoczęto w 1945 roku, ale pozostało niedokończone tuż nad planowanym poziomem siódmego piętra. Obie kopalnie połączono dopiero w 1955 roku przekopem. Na obie przeszła wtedy nazwa Czechosłowacki Pionier (Československý pionýr), używana od 1952 roku dla kopalni Evžen, a Václav stał się zakładem nr 2.

Wyposażenie techniczne odzwierciedlało postęp techniki przemysłowej. W 1902 roku szyb wydobywczy otrzymał parową maszynę wyciągową systemu Gutehoffnungshütte (wyprodukowaną w 1901 roku przez zakłady Andritz w Wiedniu). Szyb wentylacyjny miał elektryczny wentylator Geisslera o wydajności 300 m³/min (wyprodukowany w 1901 roku przez firmę Breitfeld Daněk z Pragi). Elektrownię wyposażono w dwie turbiny parowe o mocy 650 kW (jedną z Pierwszej Brneńskiej Spółki Maszynowej z 1908 roku, drugą z firmy Bergmann z Berlina z 1912 roku). Kotłownia miała początkowo cztery kotły typu Garbe; dane z 1938 roku podają inne kotły, które wytwarzały parę o temperaturze 350 °C i ciśnieniu 15 atm.

W 1967 roku wydobycie węgla nagle zakończono. Wieżę wyciągową zburzono, a urządzenia techniczne usunięto. Szyby zasypano w 1973 roku. Z terenu kopalni pozostał budynek administracyjny, wpisany jako zabytek Republiki Czeskiej, przypominający epokę działalności przemysłowej w regionie. Według strony internetowej miasta w 2011 roku stały też jeszcze kotłownia i maszynownia, wówczas w stanie awaryjnym; ich ochronę zabytkową zniesiono w 2010 roku.