památník Jaroslava Haška Budynek muzeum

Witamy w Lipnice nad Sazavou. Zatrzymaj się na chwilę i weź głęboki oddech. Stoisz przed małym, niepozornym domem, który na pierwszy rzut oka wygląda jak zwykły budynek, ale dla każdego miłośnika czeskiej literatury i humoru jest to miejsce o niemal świętej atmosferze. Spójrz na ten skromny budynek, który stoi przed tobą. To tutaj, w tym cichym narożniku, jeden z najbardziej wpływowych i kontrowersyjnych pisarzy naszego kraju, Jaroslav Hasek, spędził swoje ostatnie dni. Poczuj spokój wokół tego miejsca i wyobraź sobie, jak żył tu człowiek ponad wiek temu, który był w stanie wykonać absurdalność świata z niewiarygodnym żartem i ironią.

Cofnijmy się razem w czasie. Jest dziewięćset dwadzieścia jeden. W tym roku Jaroslav Hasek przyjeżdża do Lipnice nad Sázavou. Prawdopodobnie szukał ucieczki od zgiełku wielkich miast, pokoju i okazji, aby poświęcić się swoim ideom w otoczeniu blisko niego. Ten dom stał się jego ostatnim portem. Hasek spędził tu ostatnie lata, pełne pisania, kontemplacji, ale także spotkań z przyjaciółmi. Niestety, w tym domu, gdzie teraz czujemy taki pokój, Jaroslav Hasek zmarł w roku dziewięćset dwadzieścia trzy. To właśnie ta tragiczna, ale także naturalna finalność jego życia sprawia, że to miejsce jest pomnikiem, który nas dziś przyjmuje.

Teraz zwróć uwagę na sam budynek. Jak pewnie zauważyliście, to nie jest wspaniały pałac czy monumentalny budynek. Architekci tego domu pozostawali w zapomnieniu, co może być bardzo symboliczne w tym przypadku. Hashek nie był człowiekiem wielkich gestów czy pomp, więc był całkowicie w zgodzie. Spójrz na fasadę i zobacz prostotę linii. Należy zauważyć, że dom jest chroniony jako zabytek kultury Republiki Czeskiej. Oznacza to, że państwo uznało swoją niezwykłą wartość, nie ze względu na swoją architektoniczną wyjątkowość, ale ze względu na historyczne i duchowe powiązanie z osobowością Jaroslava Haški. Dom jest dziś starannie zarządzany przez miejscowe muzeum, które zapewnia, że prawdziwa forma tego miejsca jest zachowana tak, że odwiedzający może czuć, jakby pisarz właśnie wszedł do pokoju obok i wróci do nas z jakąś zabawną historią.

Kiedy idziemy dalej, ważne jest, aby pamiętać, kto był zaangażowany w to miejsce. Jaroslav Hasek nie był samotnikiem, choć szukał pokoju. Byli wokół niego ludzie, którzy go rozumieli i wspierali. Wśród nazw związanych z tym pomnikiem znajduje się Jaroslav Panuška lub Zdeněk Matej KujeÜ. I nie możemy zapominać o Józefie Lada, którego rysunki dały charakter stworzenia Hashki twarz, którą znamy dzisiaj. Wyobraźcie sobie tych ludzi siedzących przy stole, dyskutujących o polityce, literaturze i o tym, jak świat jest czasem niewiarygodnie śmieszny.

I tu dochodzimy do najważniejszych. W jednym z pokoi tego budynku była rzecz, która na zawsze zmieniła czeską literaturę. To tutaj autor dyktował swoją najsłynniejszą powieść o dobrym żołnierzu Shvezek. Wyobraźcie sobie obraz: Hashek siedzi na krześle i opowiada historie o Schezeku, jego niewiarygodnym optymizmie i jak omawiał biurokratyczną maszynę armii z całkowitą pozorną naiwnością. To fascynujące myśleć, że słowa, które świat dziś zna, zostały po raz pierwszy usłyszane w tych ścianach. Pot to nie tylko postać literacka, to symbol oporu przed szaleństwem wojny i władzy, i to wszystko zaczęło się lub skończyło tutaj w tym małym domu w Lipnice.

W celu zachowania tej pamięci dla przyszłych pokoleń po raz pierwszy w roku dziewięćset pięćdziesiątym otwarto wystawę pamiątkową. Muzeum jednak nie zatrzymało się na pierwszym układzie. Na przestrzeni lat wystawa była modyfikowana i wielokrotnie ponownie instalowana, aby lepiej opowiedzieć historię autora. Głównym kamieniem milowym był rok dziewięćset osiemdziesiąt trzy, kiedy to nastąpiła kolejna duża korekta ekspozycji. W tym roku w pomieszczeniach umieszczono bardzo niezwykły obiekt, ruchomy drewniany grób. To element, który może wydawać się niepokojący na pierwszy rzut oka, ale w kontekście ironii Hashki i jego poglądu na śmierć, jest to bardzo odpowiedni szczegół, który sprawia, że myślimy o ulotności życia i o tym, co po nas pozostało.

Teraz chcę ci zaimponować czymś bardzo osobistym na pogrzebie. Jeśli wejdziesz, nie zobaczysz tylko książek i papierów. Zobaczysz rzeczy Jaroslav Hasek rzeczywiście używane. Wśród przedmiotów osobistych, które są wyświetlane tutaj, znajdziesz jego parasol, kapelusz lub harmonijka. Wyobraź sobie go grającego jakąś zabawną melodię na tej harmonijce, żeby odciągnąć smutek lub nudę. Jest jeszcze jedna rzecz, która jest typowa dla Haska, a to jest butelka i pół butelki. Te obiekty to nie zwykłe rzeczy, to fragmenty jego tożsamości. Opowiadają nam o człowieku, który kochał prostą radość, który nie bał się być sobą i mógł znaleźć radość nawet w najmniejszych rzeczach, chociaż życie często go zdradzało.

Jeśli spojrzysz na ten dom jeszcze raz, zobaczysz to inaczej, prawda? Nie jest to już tylko budynek z kamienia i drewna, ale jest to miejsce, gdzie tragedia końca życia została spleciona z geniuszem literatury. To miejsce, gdzie cisza Lipnice nad Sázavou spotyka głośny śmiech Schezka.

Zaprośmy was do ostatniego kroku. Zdjąć słuchawki lub trzymać je w uszach i powoli wejść. Przejdźcie przez pokoje, w których mieszkał Hasek. Zauważcie szczegóły, poczujcie zapach starego domu i pozwólcie, by świat Jaroslava Haska was pochłonął. Zbadaj wystawę, zatrzymaj się przy jego rzeczach osobistych i spróbuj sobie wyobrazić, co by ci dziś powiedział, gdyby stał tu z tobą. Życzę wam inspirującej wycieczki i mam nadzieję, że ten mały dom z wielką historią zainteresuje was tak samo jak tysiące gości przed wami. Żegnam cię i życzę reszty dnia w Lipnice nad Sázavou.