Babiččino údolí Rezerwat przyrody

Babiččino údolí to pomnik przyrody o randze narodowej i zarazem narodowy zabytek kultury w powiecie Náchod. Swoją nazwę nosi od książki Babička, ponieważ właśnie w tej dolinie rzeki Úpa Božena Němcová umieściła jej akcję. Krajobraz ten jako pierwszy tak nazwał w roku 1878 pisarz Otakar Jedlička, który pracował jako lekarz w Smiřicích.

Dolina ciągnie się na długości dziewięciu kilometrów wzdłuż Úpy, między Českou Skalicí a Slatiną nad Úpou, na wysokości od 280 do 360 metrów nad poziomem morza. Klimat jest umiarkowanie ciepły i umiarkowanie wilgotny, ze średnią roczną temperaturą od siedmiu do ośmiu stopni Celsjusza. Część południową tworzą rozległe łąki w dolinie rzeki, otoczone lasami na stromych zboczach. Na północy przeważają lasy. Część krajobrazu została ukształtowana przez człowieka, poprzez założenia parkowe w stylu klasycystycznym, głównie wokół zamku w Ratibořicích i Pawilonu Myśliwskiego.

Urozmaicone ukształtowanie terenu daje miejsce bogatej florze i licznym rzadkim zwierzętom. Żyje tu wiele gatunków z czerwonej listy gatunków zagrożonych. Od roku 2013 częścią tego pomnika jest obszar o znaczeniu europejskim Babiččino údolí – Rýzmburk. Chroni się w nim roślinność skalistych, wapiennych zboczy oraz lasy mieszane z lipami i klonami na stokach, w piargach i wąwozach. Chronione są także źródła, z których osadza się trawertyn. Dawna intensywna gospodarka doprowadziła do zaniku wielu gatunków. Bardziej oszczędna gospodarka pomaga jednak dziś utrzymać te, które pozostały.

Historia tego miejsca sięga roku 1388, kiedy po raz pierwszy wspomniano na piśmie o siedzibie szlacheckiej i wsi Ratibořice. Ich właścicielem był rycerz Vaněk ze Žampachu. Od roku 1464 Ratibořice należały do dóbr Rýzmburk, a w roku 1582 kupił je ród Smiřickich ze Smiřic. Po bitwie na Białej Górze, jako majątek skonfiskowany, otrzymał je generał Adam Erdman Trčka. W roku 1634 ich właścicielem był cesarski generał František Oktavián Piccolomini. W latach 1702–1707 powstał tu jednopiętrowy barokowy zameczek z kaplicą w stylu włoskich letnich pałaców, z ogrodem otoczonym wysokim murem.

W roku 1792 dobra kupił Petr Biron, książę Kurlandii i Żagania. Po jego śmierci w roku 1800 odziedziczyła je córka Kateřina Vilemína, księżna żagańska. Za jej czasów przebudowano większość budowli w dolinie. Księżna kazała założyć staw, angielski park płynnie przechodzący w łąki, pawilon myśliwski, szklarnię palmową oraz ogród warzywny przy młynie. Chroniła też lasy na stokach usypiskowych, unikała zrębów zupełnych i pozwalała drzewom dożyć sędziwego wieku. To właśnie ona stworzyła w ten sposób krajobraz, który później objęło ochroną także prawo.

Na południe od doliny leży zbiornik wodny Rozkoš. W szerszej okolicy znajdują się miasta Náchod i Nové Město nad Metují z barokowymi zamkami.