Karlův most (Praha 1) Most

Most Karola jest najstarszym stojącym mostem na Wełtawie w Pradze i drugim najstarszym zachowanym mostem w Czechach. Łączy Staré Město z Malou Stranou, a wiedzie nim historyczna droga królewska.

Zastąpił starszy most Judyty, który w roku tysiąc trzysta czterdziestym drugim zniosła kra podczas wiosennej odwilży. Budowa nowego mostu rozpoczęła się w roku tysiąc trzysta pięćdziesiątym siódmym pod patronatem króla Karola Czwartego i zakończyła się w roku tysiąc czterysta drugim. Także dzięki niemu Praga stała się ważnym przystankiem na europejskich szlakach handlowych. Przez długi czas nazywano go po prostu mostem kamiennym albo mostem praskim. Nazwa most Karola przyjęła się dopiero około roku tysiąc osiemset siedemdziesiątego. Jako pierwszy użył jej praski wydawca i miedziorytnik Joseph Rudl w swojej książce o moście i jego rzeźbach.

Most ma ponad pięćset piętnaście metrów długości i około dziewięciu i pół metra szerokości. Jezdnia leży trzynaście metrów nad zwykłym poziomem rzeki. Podtrzymuje ją szesnaście łuków. Most nie jest całkiem prosty. Jest trzykrotnie załamany i lekko wygięty pod prąd. Fundamenty tworzą kamienie obrobione w kształt kamieni młyńskich, prawdopodobnie osadzone na rusztach z dębowych pali. Od strony nurtu most chronią drewniane lodołamacze.

Po stronie Malej Strany stoją większa i mniejsza Malostranská mostecká věž, a po stronie Starého Města Staroměstská mostecká věž. Ta jednak nie stoi na skrajnym przyczółku, jak to zwykle bywa w wieżach mostowych, lecz na pierwszym wewnętrznym filarze. Przyczółek staromiejski jest dziś wbudowany w piwnice jednego z domów.

Dekoracja rzeźbiarska pierwotnie koncentrowała się głównie na wieżach. W miejscu dzisiejszej grupy rzeźb Ukrzyżowanie stał jednak krzyż już za Karola Czwartego. Około roku tysiąc pięćsetnego na moście stały też boża męka oraz rzeźba Bruncvíka, która wyznaczała obszar prawa staromiejskiego.

Od końca siedemnastego wieku przybyło na moście trzydzieści rzeźb i grup rzeźbiarskich, głównie barokowych. Pierwszą była rzeźba świętego Jana Nepomucena, upamiętniająca jego zrzucenie z mostu. Stała się ona wzorem dla większości późniejszych wyobrażeń tego świętego. Większość pozostałych rzeźb ustawiono w latach tysiąc siedemset siódmym do tysiąc siedemset czternastego. Do najcenniejszych należy święta Luitgarda dłuta Matyáša Bernarda Brauna oraz wiele dzieł Ferdinanda Maxmiliána Brokoffa.

W połowie dziewiętnastego wieku część barokowych rzeźb zastąpiły klasycystyczne dzieła Josefa i Emanuela Maxów. Po powodzi w roku tysiąc osiemset dziewięćdziesiątym i z powodu starzejącego się piaskowca od początku dwudziestego wieku na moście stopniowo ustawia się kopie. Oryginały przechowywane są głównie w Lapidarium na praskim Výstavišti oraz w sali Gorlice na Wyszehradzie.