Pernštejn Zamek
Tę stronę przetłumaczył z czeskiego translator maszynowy. Tłumaczenie nie przeszło kontroli językowej i może zawierać błędy.
Zamek Pernštejn stoi na skalistym cyplu nad potokiem Nedvědička, obok osady Pernštejn, która dziś należy do miasteczka Nedvědice. Nedvědice było niegdyś podgrodziem zamku. Zamek od 1995 roku jest narodowym zabytkiem kultury, należy do Republiki Czeskiej, a zarządza nim Narodowy Instytut Zabytków (NPÚ), który udostępnia go zwiedzającym.
Od zamku z bergfriedem do siedziby potężnego rodu
Zamek powstał najpóźniej około 1270 roku jako typowy zamek rycerski z bergfriedem: mur obwodowy otaczał pałac i cylindryczną wieżę, nazwaną później Barborka od świętej Barbary, patronki górników. Wyjątkowy był jej ostrogowy klin obronny, który odbijał pociski od drogi dojazdowej. Wzorem była prawdopodobnie wieża królewskiego zamku Veveří, gdzie przodkowie Pernštejnów, panowie z Medlova, pełnili funkcję zarządców z ramienia władcy. Pierwsza wzmianka pisana pochodzi z 1285 roku, kiedy wymieniony jest Štěpán z Pernštejna i Medlova.
Wraz z rosnącą potęgą i bogactwem rodu na przełomie XV i XVI wieku nastąpiła wielka przebudowa w reprezentacyjny ośrodek polityczny i administracyjny. Powstał nowy dziedziniec, kolejne budynki mieszkalne i zewnętrzny mur obronny. Największym pomieszczeniem zamku stała się Sala Rycerska. Mury wzmocniono basztami, przestrzeń wejściową na parterze nakryto sklepieniem kryształowym, a przy Czarnej Bramie powstała biblioteka i kilka pomieszczeń mieszkalnych.
Wykusze, ganki i „marmurowy zamek“
Charakterystyczne dla Pernštejna są wsporniki o najróżniejszych kształtach, na których wspierają się wykusze i ganki – dzięki nim wyższe kondygnacje mają większą powierzchnię niż niższe. Przy budowie szeroko stosowano miejscowy marmur z Nedvědic, dlatego zamek bywa nazywany „marmurowym“. Kaplicę zamkową Nawrócenia św. Pawła ozdobił malowidłami w 1716 roku František Řehoř Ignác Eckstein, a Salę Rycerską na początku XVIII wieku uzupełniły reliefy stiukowe G. A. Corbelliniego. Malowidła ścienne w sypialni, pokoju dziecięcym i pokoju guwernantki pochodzą mniej więcej z lat 60. XVIII wieku.
Oblężenie szwedzkie i twierdza krajowa
Największą próbą militarną było oblężenie przez Szwedów w 1645 roku. Czworoboczna wieża straciła wtedy prawdopodobnie drewnianą część górną, a wieża nad trzecią bramą – najwyższe piętro, którego nigdy nie odbudowano. Wykazana odporność sprawiła jednak, że zamek włączono do utrzymywanych twierdz krajowych. Do końca XVIII wieku zniknęły pierwotne wysokie gotycko-renesansowe dachy i kryte drewniane ganki, zastąpione niskim zadaszeniem.
Ostatni właściciele, Mitrovští z Nemyšla, nie mieli środków na planowaną romantyczną przebudowę. Dzięki temu Pernštejn zachował do dziś pierwotną gotycko-renesansową postać, cenioną za złożoną historię budowlaną, detale architektoniczne oraz dekorację rzeźbiarską i malarską.
Kiedyś i dziś
Przeciągnij suwak i porównaj, jak zabytek mógł wyglądać w czasach swojego powstania, z dzisiejszym widokiem.
Wygląd historyczny po lewej to wizualizacja wygenerowana przez sztuczną inteligencję i służy jako inspiracja.
Kamienie milowe historii
- ok. 1270
- Najpóźniejsze przypuszczalne założenie zamku przez panów z Medlova.
- 1285
- Pierwsza wzmianka pisana – Štěpán z Pernštejna i Medlova.
- przełom XV i XVI wieku
- Wielka przebudowa w reprezentacyjną siedzibę, powstaje Sala Rycerska.
- 1596
- Jan V z Pernštejna sprzedaje zamek, ród traci swoją siedzibę.
- 1645
- Zamek odpiera oblężenie szwedzkie i staje się utrzymywaną twierdzą krajową.
- 1716
- František Řehoř Ignác Eckstein ozdabia malowidłami kaplicę zamkową.
- 1818–1945
- Zamek należy do rodu Mitrovskich z Nemyšla.
- 1995
- Ogłoszenie narodowym zabytkiem kultury.
- 2005
- Pożar w dawnym spichlerzu, zbiory na trasach zwiedzania pozostają nienaruszone.
Rozwój budowlany
Najstarszy układ tworzył mur obwodowy z pałacem i cylindrycznym bergfriedem z klinem obronnym (wieża Barborka). Na przełomie XV i XVI wieku zamek rozbudowano o nowy dziedziniec z Salą Rycerską, budynki mieszkalne, zewnętrzny mur i baszty. Charakterystyczne są wsporniki podtrzymujące wykusze i ganki. Po oblężeniu szwedzkim w 1645 roku pozostał utrzymywaną twierdzą krajową. Do końca XVIII wieku wysokie dachy zastąpiono niskimi, a drewniane ganki zniknęły. Z XVIII wieku pochodzi barokowa dekoracja kaplicy (1716), stiuki Sali Rycerskiej i malowidła ścienne pomieszczeń mieszkalnych.
Wydarzenia historyczne
W 1645 roku zamek oparł się oblężeniu przez wojska szwedzkie. 2 października 1809 roku urodził się tu, jako syn zarządcy majątku, kapelmistrz i kompozytor Antonín Emil Titl, autor opery „Die Burgfrau“ o Białej Damie z Pernštejna. W piątek 15 kwietnia 2005 roku wybuchł pożar w dawnym spichlerzu, który służył jako magazyn dla około 800 przedmiotów. Najcenniejsze eksponaty znajdowały się na trasach zwiedzania i ogień ich nie dosięgnął. W 2017 roku rozpoczęła się odnowa tarasowego ogrodu na południowo-zachodnim stoku zamkowego cypla.
Właściciele
Zamek założyła gałąź południowomorawskiego rodu panów z Medlova, którzy od nowej siedziby zaczęli pisać się „z Pernštejna“. Pernštejnowie posiadali go do 1596 roku, kiedy Jan V z Pernštejna musiał go sprzedać. Następnie kupił go Pavel Katarin z Kataru, a w 1609 roku od jego synów Adam Lev Licek z Rýzmburka. Jego wdowa Ester Sejdlicová ze Šenfeldu wyszła w 1623 roku za hrabiego Kryštofa Pavla z Lichtenštejn-Kastelkornu. W 1710 roku zamek odkupił od Lichtenštejnów František ze Stockhammeru, od 1798 roku należał do Ignáca Schröffela z Mannsberku.
Ciekawostki
- Nazwę Pernštejn wywodzi się najczęściej od niemieckiego Bärenstein, „niedźwiedzi kamień“. Pod zamkiem płynie Nedvědička i leży Nedvědice – obie nazwy nawiązują do niedźwiedzia (po czesku medvěd).
- Cylindryczna wieża Barborka nosi imię świętej Barbary, patronki górników, której atrybutem jest wieża.
- Zamek nazywany jest „marmurowym“, ponieważ przy budowie szeroko stosowano miejscowy marmur z Nedvědic.
- Na terenie zamku rośnie prastary cis. Według legendy wyrósł z laski wędrowca, a los drzewa jest związany z losem zamku.
- Pernštejn to popularna plenerowa lokacja filmowa – kręcono tu m.in. baśnie Jak se budí princezny i Sedmero krkavců oraz film Wernera Herzoga „Nosferatu wampir“.
Przewodnik
Przewodnika przeczytał syntetyczny głos stworzony przez sztuczną inteligencję.
Pokaż tekst przewodnika
Tekst przygotowała sztuczna inteligencja i nie przeszedł kontroli redakcyjnej. Może zawierać nieścisłości.
Gotyczny zamek Pernštejn powstał najpóźniej około roku 1270 na wschodnim skraju Wyżyny Czesko-Morawskiej. Jego przedgrodziem było miasteczko Nedvědice. Zbudowali go panowie z Pernštejna, a pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z roku 1285, kiedy wymieniany jest Štěpán z Pernštejna i Medlova. Od roku 1995 zamek jest narodowym zabytkiem kultury i należy do najważniejszych zamków na Morawach.
Nazwę najczęściej wywodzi się z niemieckiego słowa Bärenstein, czyli niedźwiedzi kamień. Pod zamkiem płynie rzeczka Nedvědička, której nazwa wiąże się ze staroczeskim słowem nedvědice, czyli niedźwiedzica. Niedźwiedź pojawia się też w pierwotnym przydomku panów z Medlova. Zniemczone nazwy zamków były wówczas w ziemiach czeskich dość modne.
Na początku był to zwykły zamek szlachecki z murem obwodowym, pałacem i potężną cylindryczną wieżą, nazywaną później Barborka od świętej Barbary, patronki górników. Wyjątkowy był jej zaostrzony występ obronny, który odbijał ostrzał od strony dojścia do zamku. Inspiracją był zapewne zamek królewski Veveří, gdzie przodkowie Pernštejnów pełnili funkcję zarządców.
Wraz ze wzrostem potęgi i bogactwa rodu zamek się rozrastał. Na przełomie piętnastego i szesnastego wieku przekształcił się w reprezentacyjne centrum polityczne i administracyjne. Przybyły budynki mieszkalne, zewnętrzny mur obronny, nowy dziedziniec, a na nim budowla z największą salą zamku, Salą Rycerską. Mury wzmocniono skutecznymi wieżami, wejście na parterze przekryto sklepieniem kryształowym, a przy Czarnej Bramie powstała biblioteka. Typowe dla Pernštejna są kroksztyny o najróżniejszych kształtach, które podtrzymują wykusze i krużganki. Dlatego wyższe piętra mają większą powierzchnię niż niższe. Choć zamek stał się wygodną rezydencją, nie utracił zdolności obronnych. Z powodu licznego użycia miejscowego marmuru z Nedvědic nazywa się go czasem marmurowym.
Największą próbą wojskową było oblężenie przez Szwedów w roku 1645. Wieża czworoboczna straciła wówczas zapewne swoją drewnianą górną część, a wieża nad trzecią bramą najwyższe piętro, które nigdy już nie zostało odbudowane. Zamek jednak się obronił, a właśnie jego wykazana odporność paradoksalnie mu posłużyła.
Cenny jest także późniejszy wystrój. Zamkową kaplicę Nawrócenia świętego Pawła wymalował w roku 1716 František Řehoř Ignác Eckstein. Na początku osiemnastego wieku sztukator Corbellini uzupełnił wystrój Sali Rycerskiej reliefami sztukatorskimi. Malowidła ścienne w sypialni, pokoju dziecięcym i pokoju wychowawczyni pochodzą mniej więcej z lat sześćdziesiątych osiemnastego wieku.
Wskazówki dla zwiedzających
Zamek stoi na skale nad Nedvědicami, a do bramy idzie się pieszo pod górę – przydadzą się wygodne, solidne buty. Wewnątrz jest wiele schodów, a wnętrza nie są dostępne dla osób z niepełnosprawnościami; dla małych dzieci lepsze jest nosidełko niż wózek. Aktualne godziny otwarcia, trasy zwiedzania i ceny biletów publikuje zarządca zamku, Narodowy Instytut Zabytków, na oficjalnej stronie zamku. W głównym sezonie bywa tłoczno, spokojniej jest w dni powszednie oraz wiosną i jesienią.
Często zadawane pytania
Czy zabytek można zwiedzić?
Tak. Godziny otwarcia lub ceny biletów sprawdziliśmy na oficjalnej stronie (20. 9. 2026); znajdziesz je w informacjach praktycznych na tej stronie. Przed wyjazdem upewnij się u zarządcy.
Jakie są godziny otwarcia i ceny biletów?
Dane sprawdzone na oficjalnej stronie (20. 9. 2026) znajdziesz w informacjach praktycznych na tej stronie. Oficjalna strona: https://www.hrad-pernstejn.cz/
Gdzie znajduje się zabytek?
Lokalizacja: Pernštejn, Jihomoravský kraj. Dokładne miejsce pokazuje mapa na tej stronie.
Dlaczego zabytek jest chroniony?
Zabytek jest wpisany do Centralnego Wykazu Zabytków Kultury Republiki Czeskiej jako narodowy zabytek kultury (nr rejestru 222).
Dla dzieci
Pernštejn wygląda jak zamek z bajki – i rzeczywiście zagrał w wielu filmowych baśniach. Rozpoznasz go z filmów Jak se budí princezny albo Sedmero krkavců?
Na zamku stoi wieża Barborka z niezwykłą ostrą krawędzią, tzw. klinem. Kiedy dawno temu wrogowie atakowali zamek, ich pociski się od niej odbijały. Zamek ma mnóstwo wykuszy i ganków, które wystają ze ścian jak małe balkony.
I uważaj na Białą Damę! Według legendy błąka się po zamkowych korytarzach. Na terenie zamku rośnie też stary cis: podobno wyrósł z laski pewnego pielgrzyma i dopóki będzie żył, będzie stał i zamek.
Firmy w okolicy
Prowadzisz przy tym zabytku restaurację, nocleg, sklep, muzeum, wypożyczalnię, wellness lub inną usługę dla odwiedzających? Pokaż się bezpośrednio osobom, które tu zmierzają — tak zobaczą Cię w aplikacji i w sieci:
Natáčelo se zde
- Jak se budí princezny (1978) film
- Upír Nosferatu (1979) film
- Fantaghirò (1991) seriál
- Sedmero krkavců (1993) film
- V erbu lvice (1994) film
- Wanted (2008) film
- The Three Musketeers (2013) seriál
- Návštěvníci 3: Revoluce (2016) film
Zdroj: Wikidata (vlastnost „místo natáčení“) · Všechna filmová místa
W okolicy
Tuż pod zamkiem znajduje się drewniany most w Pernštejnie. W promieniu dwóch kilometrów leży Černvír z kościołem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, w promieniu czterech kilometrów kościoły w Věžnej, Doubravníku i Olší. Miłośnicy zamków znajdą w okolicy ruiny Košíkov, Víckov i Žďárec oraz zamki Skryje, Rysov, Osiky, Aueršperk i Loučky. Około ośmiu kilometrów dalej stoi pałac Dolní Rožínka, a do Bystřicy nad Pernštejnem jest niecałe dziewięć kilometrów.
Nocleg w okolicy
Trasa tematyczna
Zamkami wzdłuż Nedvědički: rano Pernštejn i drewniany most pod zamkiem, potem krótko do Černvíru do kościoła Wniebowzięcia NMP. Po południu ruina Košíkov lub zamek Aueršperk, a na zakończenie kościoły w Bystřicy nad Pernštejnem.
Zalecenia sezonowe
Wiosna i jesień to najprzyjemniejszy czas na Pernštejn: mniej zwiedzających i kolorowa dolina Nedvědički. Latem jest najwięcej zwiedzań i najwięcej ludzi – warto przyjechać wcześnie. Poza głównym sezonem godziny otwarcia są zwykle ograniczone; aktualne terminy publikuje zarządca zamku.
Wizualizacje i widoki artystyczne
Wizualizacje są generowane przez sztuczną inteligencję i służą jako inspiracja.
Zdjęcia z okolicy
Prawdziwe zdjęcia wykonane w pobliżu zabytku
Zdroj a licence jsou uvedeny u každého snímku.
Atmosfera miejsca
Wizualizację atmosferyczną otoczenia i epoki stworzyła sztuczna inteligencja. To nie jest prawdziwe nagranie miejsca.
Wskazówki od odwiedzających
Brak wskazówek. Bądź pierwszy!
Zaloguj się i dodaj swoją wskazówkę.
Źródła i literatura
Zdjęcia: Dominik Tefert at de.wikipedia / Public domain — Wikimedia Commons. Autor i licencja pojawią się także po najechaniu na zdjęcie.
Faktickým podkladem tohoto textu byl článek na Wikipedii, jehož autory jsou přispěvatelé Wikipedie. Článek je dostupný pod licencí CC BY-SA 4.0.
Lokalizacja na mapie
Příběhy a pověsti
Legendy, pověsti a příběhy spjaté s touto památkou
Fotografie návštěvníků
Zatím žádné fotografie. Buďte první, kdo přidá fotografii z návštěvy!
Zaloguj się a přidejte svou fotografii nebo hodnoťte.
Za ověřenou návštěvu v aplikaci získáte víc bodů — poznáme podle GPS, že jste na místě.
Recenzje i komentarze