Kostel Zjevení Páně (Velehrad) Kościół

Kościół Objawienia Pańskiego na Velehradzie, który od dawna nazywa się Cyrilką, stoi niedaleko velehradzkiej bazyliki. Należy do chronionego jako zabytek zespołu cysterskiego klasztoru, a od roku 2008 jest narodowym zabytkiem kultury. Pierwotnie był poświęcony Ciału i Krwi Pańskiej, obecne wezwanie nosi od roku 1863.

Kaplica powstała pod koniec trzynastego wieku, najpierw dla mnichów, później także dla pielgrzymów i mieszkańców przedklasztornego osiedla. Przez długi czas błędnie uważano ją za najstarszą zachowaną budowlę z czasów Wielkich Moraw. Ludzie wierzyli, że odprawiali w niej msze Cyryl i Metody. Opowiadano też, że właśnie tutaj wjechał konno rozgniewany król Świętopełk. Chciał ukarać Metodego, ponieważ ten nie poczekał z mszą, aż król wróci z polowania. To właśnie ta wiara ostatecznie uratowała kaplicę przed zagładą.

W roku 1421 husycki najazd zniszczył cały klasztor. Po naprawie kaplica służyła odwiedzającym, którzy nie mieli wstępu do klasztoru, ponieważ nie byli członkami zakonu. Wraz ze wzrostem liczby mieszkańców Velehradu stała się kościołem parafialnym. Po zniesieniu klasztoru w roku 1784 była kaplicą cmentarną. Gdy w roku 1832 powstał nowy cmentarz, pozostała opuszczona. Hrabia Jiří Sina, który ją odziedziczył, według dostępnych wiadomości używał jej jako stodoły na siano albo składu prochu strzelniczego.

W roku 1863 kaplicę od Siny odkupił arcybiskup Bedřich Fürstenberg i przywrócił jej pierwotne przeznaczenie. Na jego koszt została w całości odnowiona w stylu neogotyckim. Projekt pochodzi od wiedeńskiego architekta Ervina Lipperta. Jego przebudowa z lat tysiąc osiemset pięćdziesiątego dziewiątego do tysiąc osiemset sześćdziesiątego trzeciego jest wysoko oceniana przez znawców. Lippert uzupełnił dach małą wieżyczką na sygnaturkę. Wisi w niej dzwon Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny o dolnej średnicy czterdziestu jeden centymetrów. Po raz ostatni dzwonił przed nastaniem komunizmu. Nie rozbrzmiał nawet podczas wizyty papieża Jana Pawła Drugiego.

W pierwszej połowie dwudziestego wieku narastała myśl o zjednoczeniu podzielonego Kościoła. Na Velehradzie miała więc powstać przestrzeń liturgiczna dla kapłanów obrządku wschodniego. W bazylice się to nie udało, więc w roku 1929 wybrano Cyrilkę. Prezbiterium od nawy oddzielił ikonostas, drewniana ściana z malowanymi obrazami według wzoru nowogrodzkiej szkoły malarskiej z czternastego wieku.

Budowla ma prostokątną nawę oraz krótsze, węższe prezbiterium. Jest ono zamknięte pięcioma bokami ośmioboku i sklepione sklepieniem promienistym. Jego żebra łączy zwornik z inicjałami IHS. Fasada zachodnia ma prosty portal ze szpiczastym łukiem. Nad nim znajduje się okrągłe okno z maswerkiem, podwójne okienko i na szczycie kamienny krzyż.