Králův stůl Kamień pamiątkowy

Králův stůl to piaskowcowa formacja skalna w Chřibech, niedaleko Velehradu w okolicach Uherskiego Hradiště. Najbliższą miejscowością są oddalone o kilometr Jankovice, a w pobliżu stoi leśniczówka Nové Dvory. Przez to miejsce prowadzi droga z Modré do Zdounek, a także niebiesko oznakowany odcinek Szlaku Cyryla i Metodego.

Kamień jest wykonany z gruboziarnistego piaskowca w barwie brązowawej do jasnoszarej, jaki w Chřibech występuje powszechnie. Ma z grubsza kształt prostopadłościanu o wymiarach około dwóch i sześciu dziesiątych metra na jeden i dziewięć dziesiątych metra na jeden metr. W obecne miejsce został sztucznie przeniesiony już w czasach prehistorycznych. Pierwotnie składał się z trzech części, głównej i dwóch bocznych. Część wschodnia została w dziewiętnastym wieku rozbita i użyta jako tłuczeń przy budowie drogi. Zachodni odłamek mierzy sto piętnaście na sześćdziesiąt pięć centymetrów. Kamień został obrobiony na kształt świętego zwierzęcia, być może głowy byka albo końskiego grzbietu. Z boku przypomina kowadło. Wykute na nim znaki uważał za celtyckie runy amatorski archeolog Antonín Galatík.

W średniowieczu kamień był znakiem granicznym posiadłości cysterskiego klasztoru we Velehradzie. Po raz pierwszy wspomina o nim dokument króla Przemysła Ottokara Pierwszego z dwudziestego siódmego listopada tysiąc dwieście dwudziestego ósmego roku. Wśród punktów granicznych wymienia on na zachodzie kamień, który nazywa się Králův stůl. Sprawozdanie z obchodu granic z roku tysiąc sześćset dziewięćdziesiątego czwartego po raz pierwszy wspomina o znakach na jego górnej powierzchni. Opisuje różne litery i napisy, wśród nich imię JHS, a także wzory podobne do pastorału biskupiego. Jeszcze szóstego października tysiąc siedemset szóstego roku zawarto bezpośrednio na Králově stole umowę o granicy między klasztorem a Janem z Rottalu, właścicielem dóbr napajedelskich.

Według miejscowych legend kamień służył jako stół podczas uczt władców, na przykład Przemysła Ottokara Pierwszego, Karola Czwartego czy Macieja Korwina. Archeolodzy nie znaleźli jednak żadnych kości ani skorup. Badacze z połowy dziewiętnastego wieku sądzili, że wybierano tu słowiańskich wodzów plemiennych, którzy obejmowali władzę, zasiadając na kamieniu.

Kamień jako pierwszy fachowo zmierzył i opisał Josef Chodníček w roku tysiąc dziewięćset trzecim. Na jego pracę w roku tysiąc dziewięćset sześćdziesiątym czwartym nawiązał František Soják. Według niego kamień mógł służyć do wyznaczania cykli rocznych albo do obserwowania wschodu i zachodu Słońca. Niektórzy badacze widzą w nim megalityczny dolmen, który wskazywał przesilenia i równonoce. Ostatnie badania Jiřiego Pavelčíka z roku tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego siódmego tego przypuszczenia nie potwierdziły. Odkryły jednak, że wokół kamienia biegł krąg z łupanego kamienia. Na jego obwodzie leżały z grubsza obrobione kamienie zorientowane na cztery strony świata.